فقدان دندانها گاهی میتواند مشکلی ژنتیکی و مادرزادی باشد. در این حالت فرد در زمان رویش دندانهای شیری یا دائمی دچار عدم رشد برخی دندانها و خالی ماندن جای آنها میشود. حتی در موارد معدودی، ممکن است فرد دچار بی دندانی مادرزادی کامل باشد. البته برای هر کدام از این مشکلات، روشهای درمانی وجوددارد که ما در کلینیک بارانا آنها را با بهترین کیفیت به شما ارائه میدهیم. در ادامه مقاله به عارضه فقدان دندان مادرزادی و راههای درمان آن میپردازیم.
بی دندانی چیست؟
در حالت معمول، تعداد دندانهای افراد بزرگسال حدود ۳۲ عدد است؛ اما گاهی پیش میآید که افراد بهطور مادرزادی دندانهای کمتری داشته یا کاملاً بیدندان باشند. دندانهایی که بهطور مادرزادی رشد نمیکنند، هیچ اثر و ریشهای در لثه نیز ندارند و جای آنها بهطور کامل خالی است.
بی دندانی مادرزادی یک عارضه شایع در مسیر تکاملی دندانها است و حدود ۲۰ درصد بزرگسالان جهان دچار این مشکل هستند. البته باتوجه به اینکه متداولترین نوع کمبود دندان در مورد نبود دندانهای عقل است، اگر تعداد افرادی که فقط دندان عقل ندارند را از آمار حذف کنیم، میزان شیوع این عارضه به ۵ درصد میرسد.
بی دندانی مادرزادی در انواع مختلف مشاهده میشود که در ادامه به توضیح آن میپردازیم.
انواع كمبود دندان مادرزادی
بی دندانی مادرزادی ممکن است به صورت فقدان یک دندان، تعدادی از دندان ها یا همه دندانها مشاهده شود. بر اساس همین موضوع، این پدیده به صورت ۳ مدل عارضه شناسایی شده که شامل موارد زیر میشود:
- هایپودنشیا: فقدان مادرزادی ۱ تا ۵ دندان
- الیگودنشیا: نبود مادرزادی بیش از ۵ دندان
- آنودنشیا: فقدان کامل دندان ها
عوارض فقدان مادرزادی دندان
فقدان دندان مادرزادی علاوه بر مشکلاتی که برای ظاهر دهان و دندان فرد به وجود میآورد، عواقب دیگری را نیز به دنبال دارد که در ادامه به برخی از مهمترین آنها اشاره میکنیم:
- مشکل در جویدن و بلع: باتوجه به نبود همه یا برخی از دندانها، فرد در عمل جویدن دچار مشکل شده و همین موضوع خوردن غذا را برای او سخت میکند. به همین علت در ادامه ممکن است در هضم غذا نیز با مشکل مواجه شود.
- کم اشتهائی: باتوجه به سخت شدن جویدن و بلع غذا، ممکن است فرد از خوردن غذا پرهیز کند.
- مشکلات گفتاری: دندانها نقش مهمی در ادای بسیاری از حروف دارند و درصورت نبود برخی از آنها فرد در تکلم و ادای بسیاری از کلمات با مشکل مواجه میشود.
- افت اعتماد به نفس: نبود دندان ها تأثیر بسیاری بر طرح لبخند فرد داشته و همین ممکن است به افت اعتماد به نفس او منجر شود.
عدم رشد دندان تا چه سنی طبیعی است؟
اولین دندان شیری معمولاً از ۶ ماهگی به بعد شروع به رشد میکند. به همین ترتیب در ادامه شاهد رویش باقی دندانهای نوزادتان خواهید بود و این روند در ۲/۵ تا ۳ سالگی متوقف میشود. بهطورکلی، رشد اولین دندان شیری ممکن است تا ابتدای ۱ سالگی به طول بیانجامد و تا آن موقع عدم رویش دندان میتواند طبیعی باشد.
دندان های شیری کودکان ۲۰ عدد بوده و شامل ۱۰ دندان در آرواره بالا و ۱۰ دندان در آرواره پایین میشود. در صورتی که تا پایان روند رشد دندانهای شیری، این تعداد دندان را در دهان فرزندتان مشاهده نکردید، ممکن است فرزند شما دچار کم دندانی مادرزادی شده باشد. البته احتمال دارد که بعد از افتادن دندان های شیری، دندان های دائمی فرزندتان به طور کامل رشد پیدا کنند.
دندانهای دائمی از حدود ۶ سالگی شروع به رشد میکنند و بین ۶ تا ۹ ماه تأخیر در رشد آنها طبیعی است. روند رشد دندان های دائمی تا حدود ۱۲ سالگی ادامه خواهد داشت و در پایان این سن، فرد دارای ۲۸ دندان دائمی بدون احتساب دندانهای عقل خواهد بود. در صورتی که در پایان ۱۲سالگی فرزندتان تعداد ۲۸ دندان در دهان او مشاهده نمیشود، بهتر است به دندانپزشک مراجعه کنید.
بی دندانی مادرزادی معمولا در مورد کدام دندانها شایع است؟
- دندانهای عقل
- دندان آسیاب کوچک
- دندانهای جلوئی کناری فک بالا
- دندان نیش فک بالا
- دندانهای جلوئی وسطی فک پایین
بیشترین میزان فقدان دندان در مورد دندان عقل اتفاق میافتد. تقریباً ۱۵ درصد بزرگسالان جهان از این دندانها به طور مادرزادی بینصیب هستند. همچنین معمولاً شیوع بیدندانی در بزرگسالان نسبت به کودکان بیشتر است. یعنی ممکن است فردی در کودکی دندانهای شیری داشته باشد اما بعد از افتادن آنها دندانهای دائمیاش به طور ناقص رشد کنند و جای برخی خالی بماند.
روش های درمان بی دندانی
برای درمان این اختلال، دو روش مختلف وجود دارد. یا باید فضای خالی موجود را با دندانهایی که وجود دارد پر کنیم و یا باید برای آن فضای خالی جایگزین دائمی یا متحرک ایجاد کنیم.
- ارتودنسی: برای پر کردن جای خالی دندانهایی که رشد نکردهاند، از روش ارتودنسی استفاده میشود تا دندانهای موجود حرکت کرده و فضای خالی را ببندند.
- کاشت دندان یا ایمپلنت: میتوان به جای دندانهایی که فرد دچار فقدان آنهاست، دندان جایگزین کاشت. با ایمپلنت دندان، فرد دارای دندانهایی میشود که دقیقا کارکردی مشابه دندانهای خودش را دارند و بهصورت دائمی در فک او جای میگیرند.
- پروتز مصنوعی: پروتزهای مصنوعی دندانی متحرک هستند. برای افرادی که دچار بی دندانی کامل یا فقدان تعداد زیادی از دندانهایشان هستند، استفاده از پروتز متحرک روش ارزانتری است.
اینکه کدام روش برای شما مناسبتر است، بستگی به نوع بی دندانی شما، تعداد دندانهای رشد نکرده، جایگاه آنها و بسیاری فاکتورهای دیگر دارد که پس از مشورت با پزشکتان میتوانید بهترین انتخاب را داشته باشید.
سؤالات پرتکرار درباره بی دندانی مادرزادی
بله ممکن است دندانهای شیری کامل رشد کنند اما بعد از افتادن آنها فرد در رویش دندانهای دائمی دچار عارضه بی دندانی شود.
یکی از دلایل عارضه فقدان مادرزادی دندان میتواند وراثت باشد.
بله؛ به عنوان مثال در اغلب افرادی که دچار سندروم داون هستند، کمبود مادرزادی دندان دیده میشود.
ایمپلنت دندان روشی دائمی و طبیعیتر است اما استفاده از پروتز مصنوعی دندان ارزانتر است.