علت تشکیل پلاک روی دندان چیست؟
پلاک، گروهی از میکروبهای زنده هستند که توسط یک لایه پلیمری چسبنده احاطه شده اند. پوشش چسبنده باعث میشود که میکروبها به سطوح دهان شما بچسبند تا در نتیجه بتوانند به میکروکلونیهای قدرتمند تبدیل شوند.
پلاک روی دندان به واسطه واکنشهای شیمیایی که در دهان شما اتفاق میافتد، ایجاد میشود. لازمههای تشکیل پلاک، باکتری، کربوهیدرات، ذرات غذا و بزاق است. کربوهیدرات ها در بیشتر غذاها یافت می شوند، حتی غذاهای سالم مانند میوه ها و سبزیجات نیز کربوهیدرات دارند.
اولین مرحله تشکیل پلاک هنگام جویدن غذا اتفاق میافتد که در این مرحله کربوهیدرات کاملا تجزیه میگردد؛ سپس با باکتریهای طبیعی دهان ترکیب شده و اسید ایجاد میکند. این اسید به خودی خود مشکل ساز است زیرا باعث از بین رفتن مینای دندان میشود. اما وقتی اسید با ذرات غذا و بزاق باقی مانده ترکیب میگردد، واکنش شیمیایی دیگری رخ داده و ماده چسبنده تا حد زیادی سفت میشود. به این ماده پلاک دندان میگویند که به دندانهای شما میچسبد و در صورت پاک نشدن باعث ایجاد انواع بیماری دهان و دندان میشود. به عنوان مثال، ایجاد حفره در دندان، بوی بد دهان، التهاب لثه، آفت، آبسه، تبخال، نوعی بیماری دهان هستند که با حفظ بهداشت دهان قابل حل است.
تفاوت جرم دندان و پلاک در چیست؟
تفاوت جرم و پلاک دندان در این است که جرم به واسطه پلاک به وجود میآید. در صورتی که خود پلاک بر اثر مواد غذایی و ترکیب آن با بزاق دهان شکل میگیرد. پلاکها در صورت ماندگاری طولانی مدت در پشت دندان، تبدیل به رسوبی سفت شده که به راحتی قابل پاکسازی نیست و تبدیل به تارتار دندان میشوند.
تفاوت پلاک با تارتار دندان به یک مورد ختم نمیشود و موارد دیگری نیز هست. جرم یا تارتار دندان باعث زردی و بوی بد دندانهای شما میشود، بنابراین ممکن است پس از تشکیل تارتار روی دندان، تمیز کردن کامل دهان برایتان دشوار باشد. تارتار دندان بستری برای رشد باکتری های پلاک ایجاد می کند و به باکتری های پلاک اجازه می دهد تا به سرعت تکثیر شوند.
تارتار دندان تقریبا زرد رنگ است و محل شکلگیری تار تار دندان بیشتر در قسمتهایی است که بزاق دهان بیشتر میباشد. به همین دلیل در امتداد خط لثه در جلو و پشت دندانها جمع میشود. اگرچه نخ دندان کشیدن میتواند مقداری از رسوب تارتار دندان را از بین ببرد؛ اما برای رهایی از آن باید برای جرم گیری دندان به دندانپزشک مراجعه کنید.
اگر جرم دندان هایتان، سلامت دهان و دندان شما را به خطر انداخته است، درنگ نکنید و همین الان به کلینیک بارانا مراجعه کنید. دندانپزشکی بارانا با ارائه جرم گیری دندان مشهد در کمترین زمان در خدمت شماست.
عوارض جرم دندان بیشتر از پلاک است. در ادامه فهرستی از جرم دندان را میتوانید مطالعه کنید:
- زردی شدید دندان
- التهاب لثه
- تغییر رنگ لثه
- بوی بد دهان
- بیماری پریودنتال
- پوسیدگی دندان
- تخریب مینای دندان
جرم دندان چیست و چگونه تشکیل میشود؟
اگر پلاک دندان چندین روز روی دندانهای شما باقی بماند سفت میشود، مواد معدنی بزاق دهان را جذب کرده و در نتیجه به جرم دندان تبدیل میشود که این جرم باید از روی دندان برداشته شود. زیرا این باکتری، سمومی از خود تولید میکند که میتواند باعث التهاب لثه و در نتیجه بیماری پریودنتال شود. در واقع پلاک دندان به مرور تبدیل به تارتار دندان میشود.
انواع جرم دندان دو نوع است: جرم فوق لثهای و جرم زیر لثهای.
رنگ جرم فوق لثه زرد پررنگ متمایل به قهوهای روشن میباشد و بیشتر روی سطح دندانها تشکیل میشود؛ اما جرم زیر لثهای بین شیار دندانها و خط لثه ایجاد شده و به راحتی دیده نمیشود. تنها در شرایطی که بافت لثه تحلیل رفته و قهوهای رنگ شود، میتوان آن را تشخیص داد.
هزینه جرم گیری دندان چقدر است؟
هزینه جرم گیری دهان و دندان در کلینیک بارانا مشهد برای هر دو فک ۳,۰۰۰,۰۰۰ تومان می باشد.
آیا تغییر رنگ لثه و دندان ها همیشه به دلیل جرم دندان است؟
در برخی شرایط، علت جرم سیاه دندان و تغییر رنگ لثه، به دلیل پوسیدگیهای دندان است که به این صورت بروز پیدا میکنند. اگر این پوسیدگی رشد کند، تبدیل به حفره میشود و در نهایت دندان درد را به همراه خواهد داشت. یکی از روشهای تشخیص تغییر رنگ به علت جرم دندان و یا پوسیدگی این است که هنگام پوسیدگی، تغییر رنگ داخل حفره ایجاد میشود اما جرم دندان همیشه پشت یا روی دندان شکل میگیرد و حجمی را اشغال میکند.
اما برخی از تغییرها در رنگ لثه به دلیل ساختار دندانها و جنس لثه است. در بعضی شرایط تغییر رنگ دائمی بوده و با جرم گیری از بین نمیرود و این به دلیل مصرف دارو هنگام رشد دندان است. در واقع تغییر رنگ به دلیل نقص تکاملی دندان و کمبود املاح مختلف هنگام شکلگیری دندان و یا ناشی از افزایش فلوراید در آب مصرفی است.
نوع دیگر تغییر رنگ دندان و لثه به دلیل موادی است که روزانه مصرف میکنیم. این مواد باعث شکل گیری رسوبات بر روی دندان میشوند. این رسوبات هم به شکل رنگدانهاند و هم به صورت جرم دندان. خوشبختانه این جرم ها به راحتی با جرم گیری از بین میروند. اگر دچار جرم دندان شدید حتما برای جرمگیری دندان اقدام کنید زیرا باعث تخریب لثه و شل شدن دندان های سالم میشوند.
چگونه مانع تشکیل پلاک و جرم روی دندان شویم؟
شاید این سوال برایتان پیش بیاید که چگونه جرم دندان را از بین ببریم؟شما می توانید با دو روش از تشکیل پلاک جلوگیری کنید. در وهله اول باید به رژیم غذایی خود توجه ویژه داشته باشید. پلاک دندان برای شکل گرفتن به کربوهیدرات نیاز دارد؛ بنابراین هرچه کمتر غذاهای شیرین بخورید، بهتر است. با این حال، اجتناب از تمام کربوهیدرات ها منطقی نیست. بسیاری از غذاهای سالم مانند نان، غلات، سیب زمینی و ذرت همچنان حاوی کربوهیدرات هستند.
برای رفع این مشکل بهترین کاری که می توانید انجام دهید این است که دو بار در روز مسواک بزنید و نخ دندان بکشید. مسواک زدن باعث از بین رفتن پلاکهای روی دندان میشود. برای از بین بردن ذرات غذا از بین دندان ها، باید از نخ دندان استفاده کنید. با استفاده از نخ دندان، به باکتری ها فرصت کمتری برای تشکیل پلاک می دهید. همچنین فلوراید نیز می تواند از رشد باکتری های پلاک و تجمع تارتار روی دندان جلوگیری کرده و روند رشد باکتری را کمتر کند. فلوراید تراپی برای از بین بردن جرم دندان مفید بوده و به جلوگیری از پوسیدگی دندان کمک می کند.
جویدن آدامس سوربیتول یا زایلیتول بین وعده های غذایی مانع تشکیل پلاک یا تبدیل آن به تارتار دندان میشود. استعمال دخانیات و جویدن تنباکو نیز باعث رشد باکتری ها بر روی دندان ها می شود. استفاده از این محصولات را کنار بگذارید و سلامت خود را در اولویت قرار دهید.
آیا پلاک دندان درمان دارد؟
بله درمان دارد. شاید برایتان سوال شود که جرم دندان چگونه پاک میشود؟ یا جرم دندان را چگونه از بین ببریم؟ از بین بردن پلاک دندان با مسواک زدن و نخ دندان کشیدن مرتب امکانپذیر است.
بررسی مطالعات در سال ۲۰۱۹ نشان داد که استفاده از خمیر دندان حاوی جوش شیرین راه خوبی برای از بین بردن تارتار دندان است. پلاکهایی که با گذشت زمان رسوب کردهاند و به شکل تارتار در آمدهاند باید توسط متخصص پاکسازی شوند. از آنجایی که تارتار دندان می تواند در نقاط غیرقابل دید نفوذ کند، بسیار مهم است که دو بار در سال به دندانپزشک مراجعه کنید تا مراقب جرم دهان خود باشید.
روشهای از بین بردن پلاک
هر مشکلی یک راه حل دارد. خبر خوب اینکه پاک کردن پلاک به جای یک راه حل، چندین روش دارد که در ادامه به آن میپردازیم:
۱. استفاده روزانه از مسواک را هرگز فراموش نکنید
ساده ترین و سریعترین راه برای از بین بردن پلاک دندان این است که حداقل دو بار در روز مسواک بزنید. شما باید از یک مسواک نرم استفاده کنید که حداقل هر سه تا چهار ماه یکبار، آن را تعویض کنید. شاید بپرسید مسواک برقی یا معمولی؟ پیشنهاد ما این است که از یک مسواک برقی استفاده نمایید. مسواک برقی میتواند در پاک کردن پلاکها نسبت به مسواکهای معمولی مؤثرتر باشد.
توجه داشته باشید که قبل از مسواک زدن حتما نخ دندان بکشید تا باقیماندههای غذا شل شده و با مسواک زدن پاک شوند. نخ دندان کشیدن اصولی به شرح زیر است:
- به اندازه یک نخود خمیر دندان را روی مسواک خود قرار دهید.
- مسواک خود را ملایم بر روی از دندان های خود به جلو و عقب حرکت دهید.
- تمام سطوح بیرونی و داخلی دندان و همچنین زبان را مسواک بزنید.
- برای از بین بردن جرم دندان جلو مسواک خود را به صورت عمودی داخل دهان برده و به سمت بالا و پایین حرکت دهید.
مراحل مسواک زدن اصولی:
- به اندازه یک نخود خمیر دندان را روی مسواک خود قرار دهید.
- مسواک خود را ملایم بر روی از دندان های خود به جلو و عقب حرکت دهید.
- تمام سطوح بیرونی و داخلی دندان و همچنین زبان را مسواک بزنید.
- برای از بین بردن جرم دندان جلو مسواک خود را به صورت عمودی داخل دهان برده و به سمت بالا و پایین حرکت دهید.
۲. روغن کشی دهان و دندان راهی برای جلوگیری از تشکیل پلاک
روغن کشی دندان معمولاً با روغن نارگیل یا زیتون انجام میشود. این روش باعث تقویت دندانها، جلوگیری از پوسیدگی، تسکین لثههای ملتهب و از بین بردن پلاکها میشود. برای “روغن کشی دهان”، میتوانید یک قاشق غذاخوری روغن نارگیل یا زیتون را ۲۰ الی ۳۰ دقیقه در دهان خود بچرخانید. روغن نارگیل به طور ویژهتری مفید است زیرا حاوی اسیدهای چرب مانند اسید لوریک است که خاصیت ضد التهابی و ضد میکروبی دارد.
۳. استفاده از جوش شیرین برای ضدعفونی کردن دندانها
پژوهشگران متوجه شدهاند افرادی که دندانهای خود را با خمیردندان حاوی جوش شیرین مسواک میزنند، دندانهای تمیزتری دارند. همچنین پلاک کمتری نسبت به افرادی که دندانهای خود را با خمیر دندان فاقد جوش شیرین مسواک میزنند، بر روی دندان آنها رشد میکنند. جوش شیرین یکی از روشهای پاکسازی جرم دندان در خانه است. این ماده نوعی سابنده بوده و در از بین بردن پلاک ها تاثیر زیادی دارد.
کسب اطلاعات بیشتر: آموزش تمام روشهای جرم گیری دندان در خانه
۴. جرمگیری و رفع پلاک با پوست پرتقال
پوست پرتغال بر روی لکه های دندان موثر است. هیدروکربن موجود در آن بدون آسیب به مینای دندان باکتری ها را از بین می برد چون دارای ویتامین c است. برای نحوه مصرف، قسمت داخلی پوست پرتغال را به مدت ۲تا۴ دقیقه بر روی زبان و دندانهای خود ماساژدهید پس از گذشت ۴ دقیقه آن را بشورید. این کار را می توانید ۳بار در هفته انجام دهید.
۵. میخک پلاک دندان را از بین می برد
میخک دندان درد را تسکین می دهد و خاصیت ضد باکتریایی و ضد میکروبی دارد و میکروب های موجود در دهان را از بین برد. برای رفع پلاک مقداری روغن زیتون را با یک قاشق چایخوری پودر میخک ترکیب کنید و روی دندان بمالید و بعد با آب ولرم آن را بشورید. این کار را می توانید ۲بار در هفته انجام دهید. جویدن میخک نیز می تواند بر روی سلامت دهان وپیشگیری از بوی بد تاثیر گذار باشد.
سخن پایانی
“پلاک یک لایه از باکتری است که که هنگام خواب و یا در طول روز روی دندانهای شما تشکیل میشود. باکتریهای موجود در پلاک از کربوهیدرات ها و قندها تغذیه کرده و با متابولیسم قندها اسید تولید می کنند. اسیدها باعث آسیب به مینای دندان و ریشه دندان میشوند و در نتیجه منجر به بیماری لثه و پوسیدگی دندان می گردد. با مسواک زدن، نخ دندان کشیدن، مصرف دهانشویه و مراجعه منظم به دندانپزشکی میتوانید سلامت دهان خود را حفظ کنید. کلینیک دندانپزشک بارانا با معاینه رایگان و مشاوره تلفنی میتواند به زیبایی و سلامت بیشتر شما کمک کند.”
سوالات متداول
پلاک دندان با اینکه بیرنگ میباشد اما با این وجود حس میکنید که بین دندانهایتان فاصله ایجاد کرده است. از آنجایی که خاصیت چسبندگی دارد، عامل چسبیدن ذرات غذا به دندان و تغییر رنگ آن میشود. هنگامی که پلاک سفت و زرد شد، سپس تبدیل به تارتار دندان می شود.
توجه داشته باشید که بیماریای تحت عنوان جرم دهان وجود ندارد و در واقع همان جرم دندان است که باعث بوی بد دهان شما میشود.
بله. در صورتی که مواد غذایی از بین دندانها پاک نشوند، این مواد با بزاق دهان واکنش نشان میدهند و ترکیب آنها باعث ایجاد جرم دندان میشود.
خیر. جرم دندان و دهان با خمیردندان پاک نمیشود. شما فقط پلاک ها را میتوانید با مسواک و خمیردندان تمیز کنید.
افراد مبتلا به بهم ریختگی دندانی، خشکی دهان، افراد سیگاری، میانسالان واشخاصی که بهداشت دهان و دندان خود را رعایت نمیکنند بیشتر در معرض تشکیل تارتار قرارمی گیرند.