نام دندان ها به ترتیب ( اسم دندان ها در دندانپزشکی )
گذشته از اهمیت نحوه شماره گذاری دندان ها در دندانپزشکی، آگاهی از اسم دندان ها نیز دارای اهمیت ویژهای است. به طور کلی، دندانهای انسان به هفت دسته تقسیم میشوند که هر یک وظایف و کارکردهای مشخصی بر عهده دارند. اسم انواع دندان ها به ترتیب عبارتند از:
دندان شیری (Deciduous Teeth)
دندانهای شیری، اولین دندانهایی انسان هستند که تعدادشان به 20 عدد میرسد؛ 10 دندان در فک بالا و 10 دندان در فک پایین. این دندانها که شامل پیش، نیش و آسیا میشوند، نقش حیاتی در جویدن صحیح غذا، گفتار و حفظ فضای لازم برای رشد دندانهای دائمی ایفا میکنند.
دندانهای دائمی ( اسم دندان ها به انگلیسی )
با رشد کودکان، دندانهای شیری به تدریج جای خود را به دندانهای دائمی میدهند. بزرگسالان دارای ۳۲ دندان دائمی هستند. در لیست زیر، نام دندان ها به ترتیب کاربرد و موقعیت آناتومیک آنها مشخص شده است:
1. دندان پیش، ثنایا یا اینسایزور Incisor
دندانهای پیشین، شامل چهار دندان در فک بالا و چهار دندان در فک پایین (2 دندان در هر ربع فک) هستند که نقش مهمی در بریدن خوراکیها دارند.
دندان ثنایا اول (First Incisor):
در فک بالا و پایین: دندان شماره 1
دومین دندان ثنایا (Second Incisor):
در فک بالا و پایین: دندان شماره 2
2. دندان نیش یا کانین Canine
دندانهای نیش (۴ عدد در کل دهان) در کنار دندانهای پیشین قرار گرفتهاند. این دندانها با ظاهر نوکتیز خود، مواد غذایی را میبرند و تکهتکه میکنند؛ علاوه بر این، طراحی خاص آنها باعث توزیع متوازن نیرو در زمان جویدن غذا میشود.
دندان نیش یا کانین (First Canine):
در فک بالا و پایین: دندان شماره 3
3. دندان آسیای کوچک یا پرمولر Premolar
دندانهای آسیاب کوچک یا پرمولر، که در هر فک چهار عدد هستند(که چهار عدد از آن در هر فک، وظیفه اصلی خود را در خرد کردن و ریز کردن مواد غذایی ایفا میکنند. این دندانها بزرگتر و پهنتر از دندانهای پیشین و نیش بوده و در کنار دندانهای نیش قرار دارند.
پرمولر اول (First Premolar):
در فک بالا و پایین: دندان شماره 4 و 5
پرمولر دوم (Second Premolar):
در فک بالا و پایین: دندان شماره 6 و 7
4. دندان آسیای بزرگ یا مولر Molar
آسیای بزرگ شامل 12 دندان است که 3 دندان در بخش انتهایی هر ربع فک قرار دارند؛ به آنها آسیای اول، دوم و سوم (دندان عقل) نیز گفته میشود.
مولر اول (First Molar):
در فک بالا و پایین: دندان شماره 6
دومین مولر (Second Molar):
در فک بالا و پایین: دندان شماره 7
دندان عقل (Wisdom Tooth) یا مولر سوم (Third Molar):
شماره دندان عقل در فک بالا و پایین، 8 است.
5. دندان عقل یا wisdom tooth
در سیستم نام گذاری دندان ها به روش ایرانی به دندان آسیای سوم دندان عقل میگویند؛ در هر ربع فک 1 دندان عقل وجود دارد که از 16 تا 20 سالگی شروع به رشد میکند.
انواع دندانهای شیری و دائمی و نقش و کاربرد آنها را در مقالهای مجزا معرفی کردهایم. جهت مطالعه کلیک کنید:
نحوه نوشتن شماره دندان در نسخه (انواع سیستم های شماره گذاری دندان ها )
در سراسر جهان، سیستمهای متنوعی جهت شمارش و اسم دندان ها در دندانپزشکی مورد استفاده قرار میگیرد. در حال حاضر، ۳ روش استاندارد و بینالمللی برای این کار وجود دارد که به شرح زیر هستند:
۱. سیستم شماره گذاری ناسیونال یا یونیورسال
سیستم یونیورسال (Universal Numbering System) یکی از رایجترین روشهای شماره گذاری دندان ها در ایالات متحده است. در این سیستم، شمارش دندان ها از سمت راست فک بالایی آغاز میشود. دندان آسیای سوم یا دندان عقل در سمت راست، به شماره ۱ اختصاص دارد و شماره گذاری تا دندان عقل فک پایین سمت راست که شماره ۳۲ است، ادامه مییابد.
در این روش، دندانهای دائمی از شماره ۱ تا ۳۲ و دندانهای شیری از عدد ۱ تا ۲۰ شماره گذاری میشوند؛ در واقع شماره دندان های بالا در سیستم شماره گذاری یونیورسال از ۱ تا ۱۶ است. برای دندانهای شیری نیزعلاوه بر اعداد، از حروف انگلیسی هم استفاده میکنند. بهطور مثال، دندان عقل در سمت راست فک بالا با حرف A مشخص شده و بقیه دندانها به ترتیب حروف الفبای انگلیسی از A تا T نامگذاری شدهاند.
۲. شماره گذاری دندانها به روش پالمر
این سیستم شماره گذاری دندان ها از نام دکتر کوریدون پالمر گرفته شده که روش پالمر را ابدا کرده است. در سیستم پالمر، فک به چهار بخش یا “کوادران” (هر ربع فک را یک کوادران گویند) تقسیم میشود. هر بخش از شماره 1 تا 8 کودران دارد که شماره 1 در هر کوادران دندان پیشین و شماره 8 دندان عقل یا آسیای سوم است.
- کوادران ۱ ┘
- کوادران ۲ └
- کوادران ۳ ┌
- کوادران ۴┐
در سیستم نام گذاری دندان پالمر، دندان شیری در هر کوادران با حروف A تا E مشخص میشود.
در سیستم پالمر، شماره دندانها در هر ربع فک از ۱ تا ۸ شمارهگذاری میشوند. برای شناسایی آسانترِ سمت چپ، راست، بالا یا پایین فک نیز علامتهای متمایز (└ ┘ ┌ ┐) به کار میروند.
۳. شماره گذاری دندانها به روش FDI
این سیستم، پرکاربردترین روش برای نحوه نوشتن شماره دندان در نسخه در سطح بینالمللی است. در سیستم شماره گذاری دندان ها به روش FDI، هر فک به دو قسمت تقسیم و با عددی مشخص میشود. در فک بالا، سمت راست با شماره 1 و سمت چپ با شماره 2 مشخص شده است؛ در فک پایین نیز، نیمه سمت چپ شماره 3 و نیمه راست شماره 4 خوانده میشود. برای شمارش دندان ها هم از روش پالمر استفاده میکنند. در روش اف دی آی، عدد 00 (دوصفر) نشان دهنده همه دندانهای فک بالا و پایین است.
برای آشنایی با اسم دندان ها در سیستم اف دی آی در نظر داشته باشید که این روش از دو عدد برای نام گذاری دندان ها استفاده میکند. برای مثال عدد ۴۳ به شما میگوید که این دندان مربوط به کوادران شماره ۴ در نیمه راست فک پایین و عدد ۳ مربوط به سومین دندان در همان قسمت است.
- اگر سمت چپِ عدد دو رقمی، شماره ۱ باشد: نیمه راست فک بالا
- اگر سمت چپِ عدد دو رقمی، شماره ۲ باشد: نیمه چپ فک بالا
- اگر سمت چپِ عدد دو رقمی، شماره ۳ باشد: نیمه چپ فک پایین
- اگر سمت چپِ عدد دو رقمی، شماره ۴ باشد: نیمه راست فک پایین
نحوه خواندن عکس OPG
با آگاهی از این 3 قانون ساده میتوانید به راحتی عکس او پی جی خود را درک کنید. این قوانین به شرح زیر هستند:
1) قانون آینه
عکس OPG مثل «آینه» عمل میکند یا انگار شما روبروی پزشک ایستادهاید و او به شما نگاه میکند؛ در نتیجه سمت راستِ عکس = سمت چپِ فک شما و سمت چپِ عکس = سمت راستِ فک شما را نشان میدهد.
2) مفهوم رنگها
در عکس رادیولوژی، تراکم بافتها به ۴ رنگ مختلف دیده میشود که عبارتند از:
- سفید بسیار روشن: نشاندهنده مواد سختی مثل پرکردگیهای فلزی (آمالگام)، روکشهای دندان، ایمپلنتها و پستهای داخل کانال
- سفید معمولی: مینای دندان و استخوانهای متراکم
- خاکستری: عاج دندان (لایه زیر مینا) و ریشه دندانها
- سیاه: نشاندهنده «فضای خالی» یا «بافت نرم»، سوراخهای ناشی از پوسیدگی، کانال عصبی، سینوسها و فضای بیرون دندانها
3) تشخیص مشکلات رایج در عکس
- پوسیدگی: اگر روی سطح سفید دندان، یک لکه یا حفره سیاه رنگ دیدید، احتمالاً پوسیدگی است.
عفونت (آبسه): اگر در انتهای ریشه دندان یک هاله گرد و سیاه دیدید، نشانه عفونت یا کیست است؛ چراکه عفونت استخوان را از بین برده و فضا را خالی و سیاه نشان میدهد.
عصبکشی: دیدن یک خط سفید ممتد شبیه به نخ در داخل ریشه، یعنی این دندان قبلاً عصبکشی و پر شده است.
- تحلیل لثه: اگر سطح استخوان فک پایینتر از حد معمول (محل اتصال ریشه به تاج) باشد، نشانه بیماری لثه است.
سیستم شماره گذاری دندان ها در دندانپزشکی ایران چگونه است؟
سیستم شماره گذاری دندان ها در دندانپزشکی ایران بر اساس سیستم پالمر صورت میگیرد. در این روش، ابتدا فک به دو قسمت (در مجموع 4 کوادران) تقسیم میشود. فرآیند شمارش دندانها در هر کوادران، از دندان پیشین با عدد ۱ آغاز شده و تا دندان آسیای بزرگ سوم (دندان عقل) با عدد ۸ امتداد مییابد. در سیستم نامگذاری دندان ایرانی ، آخرین دندان آسیای بزرگ دندان عقل است که به دلیل جابهجایی یا نهفتگی، بیشترین مشکلات را ایجاد میکند؛ به همین دلیل شناخت بهترین زمان کشیدن دندان عقل اهمیت زیادی دارد.
در سایت Kenhub نیز میخوانیم:
هر ربع فک در یک فرد بالغ شامل دو دندان پیشین، یک دندان نیش، دو دندان آسیاب کوچک و سه دندان آسیاب بزرگ است. دندانهای نیش به دلیل ریشههای بلندشان، پایدارترین دندانها در قوس فکی هستند
جمع بندی؛ سیستم های شمارهگذاری دندان ها
نام و شماره دندان ها در دندانپزشکی براساس سیستمهای استاندارد انجام میشود. این شمارش از دندانهای ثنایا (پیشین) آغاز میشود و تا دندانهای آسیای سوم (دندان عقل) ادامه پیدا میکند. استفاده از این سیستم، دقت و سهولت بیشتری در ثبت و تشخیص وضعیت دندانها ایجاد میکند.
برای رزرو نوبت جهت اقدامات درمانی یا زیبایی دندان در کلینیک بارانا و دریافت مشاوره تخصصی و رایگان، با شمارههای 37609009-051 یا 09157609009 تماس بگیرید.
سوالات متداول راجعبه نام دندان ها و نحوه شماره گذاری دندان
سیستم یونیورسال و پالمر پرکاربردترین سیستمهای شماره گذاری دندانها در سایر کشورهای جهان هستند.
دهان به چهار ربع تقسیمبندی میشود. ربع اول سمت چپ بالای دهان، ربع دوم سمت راست بالا، ربع سوم پایین سمت راست و ربع چهارم پایین سمت چپ است.
تعیین شماره دندان شیری در این سیستم از کوادران ۲ یعنی دندان آسیای دوم در سمت راست فک بالا آغاز شده و به صورت ساعتگرد ادامه دارد.