آیا کیست دندان باعث سرطان میشود ؟
بهطور کلی کیست دندان دو نوع دارد:
- کیست دندان خوشخیم
- کیست دندان بدخیم
دندانپزشک برای درمان کیست خوشخیم تنها باید آن را بردارد تا مشکل رفع شود؛ اما نوع بدخیم کیست به سادگی درمان نمیشود و احتمال دارد به بافت استخوان و لثه آسیب جدی بزند. کیست بدخیم لثه نیز در نهایت میتواند منجر به سرطان لثه شود.
طبق تجربه بسیاری از مراجعین، فشار ناشی از کیست دندان عقل اغلب با درد رویش اشتباه گرفته میشود؛ در حالی که این ضایعه میتواند ریشه دندانهای مجاور را کاملاً تخریب کند.
کیست دندان چیست؟
بسیاری از افراد با مشاهده تورم در لثه، به دنبال عکس کیست دندان میگردند تا وضعیت خود را با نمونههای مشابه مقایسه کنند. از نشانههای شروع این عارضه، ایجاد تودههای غیرعفونی (یک برجستگی ساده) است و زمانی که پالپ دندان از بین برود، تورم شروع میشود. با بزرگ شدن اندازه این توده فشار شدیدی به استخوان فک وارد میکند و تا جایی پیش میرود که ممکن است ساختار استخوانی دهان را تخریب کند. در این شرایط برداشتن کیست دندان ضروری خواهد بود؛ در نتیجه پاسخ سوال آیا کیست دندان خطرناک است ؟ مثبت است.
شایعه: کیست دندان همان سرطان است!
واقعیت: اکثریت کیستهای دندانی خوشخیم بوده و با تومور سرطانی تفاوت ساختاری دارد؛ هرچند اگر درمان نشوند، در موارد بسیار نادر ممکن است زمینهساز تغییرات سلولی شوند.
علت کیست دندان و لثه چیست؟
اغلب اوقات، علت کیست دندان به ریشه در حال مرگ یا مرده باز میگردد. سایر علل ایجاد کیست دندان عبارت هستند از:
- رشد دندان عقل
- رشد غیرمعمول دندان
- عوارض ناشی از درمان ریشه
- قرارگیری نامناسب دندانهای دائمی
- بروز اختلالات ارثی از جمله سندرم گورلین
- جهش سلولهایی که در رشد طبیعی دندان نقش دارند.
در ادامه میتوانید ویدیویی با موضوع کیست ریشه دندان و نحوه آسیب رساندن آن به دندانهای مجاور را تماشا کنید.
۹ نشانه کیست لثه و دندان
اغلب مبتلایان تا زمانی که لثههایشان عفونی نشود، متوجه کیست دندان نمیشوند؛ چرا که این عارضه علائم واضحی ندارد. البته در صورتی که قطر کیست دندان بزرگتر از ۲ سانتیمتر باشد، با یک یا چند مورد از علائم زیر همراه خواهد بود:
- جابجایی دندانها
- بد بو شدن دهان
- احساس درد در گلو
- تورم، التهاب یا تحلیل لثه
- احساس طعم فلز در دهان
- تغییر رنگ دندان به زرد یا خاکستری
- حساس شدن دندانها به گرما و سرما
- بیحسی صورت (به علت وارد کردن فشار به عصب)
- احساس ناراحتی هنگام ایجاد فشار در ناحیه خاصی از لثه
کیست دندان عقل خطرناک است ؟
بسیاری از بیماران میپرسند که آیا ماهیت کیست لثه خطرناک است یا خیر؟ در پاسخ باید گفت که اگرچه این ضایعات در ابتدا خوشخیم هستند، اما به دلیل مجاورت با سینوسها در فک بالا و عصبهای حیاتی در فک پایین، عدم درمان آنها میتواند منجر به تخریب گسترده استخوان و حتی لق شدن دندانهای سالم همسایه شود.
همچنین بخوانید: کشیدن دندان عقل
انواع کیست دندان
معمولاً دندانپزشک یا متخصص جراحی لثه نوع کیست دندان را تشخیص میدهد. در ادامه با مهمترین انواع کیست دندان آشنا خواهید شد:
۱. کیست رویش دندان
این نوع کیست دندانی در زمان رویش دندان در کودکان ایجاد میشوند. نیازی نیست برای درمان فوری کیست دندان کودکان اقدام خاصی انجام دهید؛ چرا که این زائده پس از رشد دندان از بین میروند.
۲.کیست رادیکولار (پری آپیکال)
رایجترین نوع کیست دندان رادیکولار یا پریآپتیکال است که در قسمت ریشه دندان قرار دارد و بیشتر به شکل پوسیدگی و سیاهی در اطراف دندان دیده میشود. این نوع کیست به دلیل نکروز یا مرگ پالپ ایجاد میشود و ممکن است ریشه دندان را نیز درگیر کند. برای از بین بردن کیست پریآپیکال لازم است عصبکشی و درمان ریشه دندان انجام دهید. در صورتی که درمان فوری کیست دندان جواب ندهد، دندانپزشک مجبور است دندان را بکشد.
کارشناسان تأکید دارند که در بسیاری از کیستهای کوچک ریشه (پریآپیکال)، نیازی به جراحی مستقیم نیست. با عصبکشی دقیق و ضدعفونی کردن کانال، بدن قدرت ترمیم یافته و کیست را بهصورت خودکار جذب میکند.
۳.کیست فولیکولار (دنتیجروس)
این نوع کیست از کیسهای پر از مایع تشکیل شده است که در استخوان فک قرار میگیرد و میتواند برای دندانهای نیش مزاحمت ایجاد کند. عارضه فولیکولار علائمی ندارد و بیشتر با جابجایی دندان و تورم صورت همراه است. دندانپزشک از جراحی کیست دندان جهت درمان توده سفت در لثه استفاده میکند. خوب است بدانید که این نوع کیست معمولاً در سنین بالا به وجود میآید و احتمال برگشت آن وجود دارد.
۴.کیست ادنتوژنیک کراتوکیست
این نوع کیست دندانی در انتهای فک پایین به وجود میآید، به همین جهت فقط با نمونهبرداری و عکس قابل مشاهده است. معمولاً علت ایجاد کیست دندان عقل، غشا تشکیلشده در اطراف دندانهای نهفته داخل فک است. دندانپزشک از برش و جراحی برای درمان فوری کیست دندان استفاده میکند.
جراحی کیست دندان
اغلب اوقات دندانپزشک برای درمان توده سفت در لثه یا کیست لثه و دندان از جراحی کمک میگیرد. در صورتی که کیست دندان کوچک باشد، دندانپزشک از بیحسی موضعی استفاده میکند؛ در غیر این صورت برای ناحیه مورد نظر بیحسی تزریق خواهد کرد. در صورت نیاز دندانپزشک متخصص پیش از جراحی کیست دندان، درمان ریشه انجام میدهد. همچنین در صورت لزوم جای خالی کیست دندان را با مواد استخوانی پر میکند. پس از پایان جراحی نیز دندانپزشک معالج کیست را جهت تشخیص نوع آن به آزمایشگاه ارسال خواهد کرد.
شکست درمان، اغلب اوقات به این دلیل رخ میدهد که بیمار پس از جراحی، عکسهای کنترلی (۶ ماه و ۱ سال بعد) را تهیه نمیکند. کیست ممکن است به صورت میکروسکوپی در حال بازگشت باشد و تنها راه تشخیص آن قبل از تخریب دوباره فک، بررسی مداوم عکسهای رادیولوژی است.
تشخیص کیست دندان چگونه انجام می شود؟
جهت تشخیص وجود کیست یا عدم آن، بایستی عکس کیست لثه یا دندان را تهیه کنید. کیست دندان در عکس رادیولوژی ، حتی اگر به اندازه یک نقطه کوچک باشد، قابل تشخیص است؛ اما در صورتی که بزرگ باشد دندانپزشک با معاینه آن را تشخیص خواهد داد. البته برخی اوقات دندانپزشک علاوه بر عکس تومور لثه ، برای اطمینان بیشتر تهیه سیتیاسکن یا MRI را تجویز میکند. همچنین این آزمایشها به رد سایر انواع کیستها مانند کیستهای استخوانی آنوریسمال یا کیستهای پریآپیکال کمک میکنند.
این آزمایشها همچنین به رد سایر انواع کیستها مانند کیستهای استخوانی آنوریسمال یا کیستهای پری آپیکال کمک میکنند. در سایر موارد خاص، به خصوص اگر کیست بزرگ باشد، دندانپزشک فقط با معاینه به سرعت آن را تشخیص می دهد.
تفاوت کیست دندان و آبسه در چیست؟
کیست دندان کیسهای متشکل از هوا یا آب است که در اطراف ریشه دندان به وجود میآید. همچنین در نظر داشته باشید که کیستها در ابتدا عفونی نیستند و در صورتی که عفونت بگیرند، به آبسه دندان تبدیل میشوند.
از طرفی آبسه به علت پوسیدگی شدید و عدم رسیدگی زودهنگام به دندان، روی کیست ایجاد میشود. معمولاً پزشکان در این شرایط، داروهای آنتیبیوتیک تجویز میکنند.
طبق آمارهای بالینی، بیش از ۷۵٪ کیستهای دندانی تا زمانی که به اندازه بحرانی نرسند یا عفونی نشوند، هیچگونه دردی ایجاد نمیکنند. این موضوع ضرورت چکآپهای سالانه با رادیولوژی را دوچندان میکند.
درمان خانگی کیست دندان
برای تخلیه کیست لثه یا کیست دندان در خانه میتوانید از راهکارهای زیر کمک بگیرید:
- بعد از هر وعده غذایی حتماً مسواک بزنید.
- به هیچ عنوان کیست دندان را دستکاری نکنید.
- حداقل یکبار در روز از نخ دندان استفاده کنید.
- برای کاهش التهاب دهان میتوانید از دهانشویههای آنتیباکتریال کمک بگیرید.
برای درمان کیست لثه در طب اسلامی نیز میتوانید از موارد زیر استفاده کنید:
- سیر
- آلوئهورا
- زردچوبه
- آب نمک
- کمپرس یخ
- چای شنبلیله
- روغن میخک
- مزهمزه کردن سرکه و عسل
خوب است بدانید که درمان خانگی کیست دندان دغدغه بسیاری از افرادی است که به این عارضه مبتلا هستند؛ اما این راهکارها درمان فوری کیست دندان نیستند. استفاده از درمان خانگی کیست لثه یا دندان نمیتواند این بیماری را کاملاً درمان کند، تنها مانع حادتر شدن آن میشود. همچنین پیش از انتخاب بهترین دارو برای کیست دندان ، حتماً با دندانپزشک معالج خود مشورت کنید.
هشدار مهم: دستکاری ضایعاتی که مشابه عکس کیست لثه هستند در محیط خانه، خطر ورود عفونت به جریان خون را به شدت افزایش میدهد.
همچنین برای درمان خانگی دندان درد میتوانید مقاله «درمان خانگی دندان + معرفی انواع مسکنها» را مطالعه کنید.
درمان فوری کیست دندان
با رعایت نکات زیر میتوانید مدت زمان بهبودی این عارضه را به حداقل برسانید:
۱) عدم تحریک کیست لثه و دندان
مواردی مانند برس مسواک، مواد غذایی و غیره میتوانند کیست دندان را تحریک کنند و شرایط آن را حادتر کنند. به همین خاطر مراقب باشید هنگام مسواک زدن، به آرامی از کیست عبور کنید و آن ناحیه را محکم فشار ندهید.
۲) زبان زدن به کیست ممنوع
ممکن است وسوسه شوید کیست را با زبان بخارانید؛ اما در نظر داشته باشید که این کار موجب تحریک بیشتر و حتی پارگی کیست در دهان میشود.
عوارض کیست دندان
- عفونت دندان: احتمال دارد محتویات کیست دندان عفونی باشد و در نهایت به آبسه تبدیل شود. همچنین این عفونت میتواند به سایر بخشهای بدن هم سرایت کند.
- از دست دادن دندان: اگر برای درمان کیست دندان پیگیری لازم را انجام ندهیم، بافت لثه به مرور آزرده میشود و نمیتواند به خوبی از دندان محافظت کند. در نتیجه دندان لق میشود و حتی ممکن است بیفتد.
- ترک خوردن فک: وقتی برای درمان فوری کیست دندان اقدامی نکنیم؛ این زائده در درازمدت حجیمتر شده و به فک فشار بیشتری وارد خواهد کرد و ممکن است باعث ترک خوردن فک شود.
- ایجاد تومور در فک: به صورت کلی کیست لثه یا دندان یک تومور خوشخیم است؛ اما در صورت عدم درمان میتواند به تومور تبدیل شود. این اتفاق به ندرت رخ میدهد اما معمولاً روی فک، دندانهای آسیا یا دندان عقل ایجاد میشود و از سلولهای مینای دندان تغذیه میکند. در صورتی که برای درمان تومور دندان یا لثه اقدامی انجام ندهید، احتمال دارد بافت تومور به ریه و گرههای لنفاوی نیز سرایت کند.
- محدودیت در پینگذاری دندان: در صورتی که داخل حفره دهان کیست وجود داشته باشد، دندانپزشک نمیتواند حین ترمیم از پین دندان استفاده کند.
بهترین دارو برای کیست دندان
اغلب اوقات دندانپزشک برای درمان کیست دندان داروهای آنتی بیوتیک و ضدالتهاب تجویز میکند. در این حالت معمولاً بدن به صورت طبیعی کیست را جذب کرده و نیازی به عمل جراحی نیست. اگرچه درمان کیستهای بزرگ با آنتی بیوتیک ممکن نیست اما در صورتی که تومور عفونی شده باشد، استفاده از آنتی بیوتیک ضروری است.
برای اطلاع دقیق از نحوه مصرف آنتیبیوتیکها سری به مقاله «آنتی بیوتیک برای عفونت دندان» بزنید.
معرفی معتبرترین دندانپزشکی در مشهد
حضور دندانپزشکان متخصص و حاذق در کلینیک دندانپزشکی بارانا مشهد به شما کمک میکند تا در سریعترین زمان ممکن معاینه شوید و در صورت وجود کیست، فوراً اقدامات درمانی لازم را انجام دهید. جهت دریافت مشاوره رایگان و رزرو نوبت معاینه از این مجموعه، میتوانید همه روزه با شماره ۳۷۶۰۹۰۰۹-۰۵۱ تماس بگیرید.
سوالات متداول درباره کیست دندان
خیر، کیست دندان خود به خود از بین نمیرود و باید توسط دندانپزشک برداشته یا تخلیه شود.
خیر؛ در بیشتر موارد این عارضه دندانی بیضرر است.
خیر؛ جراحی کیست لثه زمانی انجام میشود که کیستها بزرگ و آلوده باشند. دندانپزشک از طریق بیحسی موضعی میتواند هر نوع کیستی را از هر موقعیتی در دهان خارج کند.