دیاستم چیست؟
دیاستم به شکاف بین دندان (معمولاً دو دندان جلو) اشاره دارد. فاصله بین دندانهای شما ممکن است کوچک یا بزرگ باشد. دیاستم معمولاً به بیماری دهان و لثه مربوط میگردد، اما تأثیر منفی بر سلامت دهان و دندان شما ندارد.
فاصله بین دو دندان بسیار طبیعی بوده؛ و معمولاً به مرور زمان بسته میشود. هنگام درآمدن دندانهای شیری، ممکن است دندانهای جلویی شکاف داشته باشند و فرنوم پایین به لثه چسبیده باشد. فرنوم شایعترین علت فاصله بین دو دندان جلویی است که یک تکه بافت نرم بوده و به صورت یک خط باریک بین لبها و لثهها قرار میگیرد.
علل دیاستم یا فاصله بین دو دندان
علل شکاف دندانهای جلویی می تواند شامل موارد زیر باشد:
۱. رشد طبیعی دندان
دندانهای شیری معمولاً از هم فاصله دارند تا فضایی برای بیرون آمدن دندانهای بزرگتر ایجاد کنند. دندانهای دائمی نیز هنگام بیرون آمدن فاصله دارند، اما رشد تعداد بیشتری از آنها، بهویژه دندانهای نیش، اغلب به بسته شدن شکافها کمک میکند.
گاهی اوقات میان اندازه دندانها و فک مطابقت وجود ندارد. به عنوان مثال اگر فک بزرگ و دندانهای کوچکی دارید، فضای اضافه در دهان شما به وجود خواهد آمد که این باعث میشود دندانها به اطراف جابجا شده و منجر به دیاستم شوند.
۲. بیماری لثه
برخی از بیماریهای پیشرفته لثه باعث ایجاد واکنشهای متعدد در استخوان فک شما میشود. این بیماریها میتوانند عامل رشد بیش از حد بافتهای لثه شوند که در نهایت باعث ایجاد فاصله بین دو دندان میگردند. این رشد میتواند بین ۲ دندان یا بیشتر باشد. هیپولازی لثه؛ یکی از شایعترین بیماریهای لثه است که منجر به رشد بیش از حد بافت میشود.
۳. از دست دادن دندانهای شیری
زمانی که دندانهای شیری میافتند، کودکان ممکن است دچار دیاستم موقت شوند. معمولاً هنگامی که دندانهای دائمی بیرون میآیند، این شکافها بسته میشوند.
این نوع شکاف به اندازه کافی رایج است که دندانپزشکان آن را یک پدیده رشد طبیعی در کودکان میدانند. معمولاً هیچ درمانی لازم نیست. مطالعهای در سال ۲۰۱۲ گزارش میدهد که دیاستم دندان ممکن است در دو سوم کودکانی که فقط دندانهای جلو فک بالا را درآوردهاند، وجود داشته باشد.
۴. عادات بد
فشار دادن زبان به دندانها و مکیدن شست میتوانند منجر به ایجاد فاصله بین دندانها شوند.
۵. مشکلات فرنوم
فرنومی که احتمالاً باعث ایجاد شکاف در دندانها میشود، فرنوم فک بالا است. داخل لب بالایی پوستی است که لب بالایی را به لثه بالایی متصل میکند. اگر لب بالایی خود را بالا بیاورید، باید بتوانید آن را به راحتی حس کنید. این یک نوار کوچک از بافت است که لب بالایی را به بافت لثه بین دو دندان بالایی جلو متصل میکند.
اگر این فرنوم بیش از حد بزرگ باشد، میتواند دندانها را از هم جدا نگه دارد و باعث ایجاد شکاف شود. در یک سالگی کودک، ممکن است فرنوم کوتاه شده و شکاف بین دندانها از بین برود. اما در برخی موارد، فرنوم پایینتر از حد معمول قرار گرفته و دو دندان جلویی فک بالا را از هم دور نگه میدارد.
۶. رفلکس بلع نادرست
هنگامی که رفلکس بلع به درستی اتفاق میافتد، زبان به سقف دهان فشار میآورد؛ اما بعضی افراد زبان خود را به دندانهای جلویی فشار میدهد. با گذشت زمان این فشار مکرر بر روی دندانهای جلو، آنها را به جلو میراند و باعث ایجاد شکاف میشود.
۷. دندانهای اضافی
گاهی اوقات دندانهای اضافی در استخوان وجود دارند که از بیرون آمدن سایر دندانها جلوگیری کرده و منجر به ایجاد شکاف میشوند.
برخی از کودکان یا بزرگسالان ممکن است دندانهای کوچکی داشته باشند که خود میتواند دلیلی بر ایجاد دیاستم باشد. از طرفی برخی از فکها نسبت به اندازه دندانها تقریباً بزرگ هستند. در جایی که بین اندازه یا شکل فکها و آرایش دندانها تفاوت وجود دارد، دندانها و فکها به خوبی روی هم قرار نمیگیرند.
مشکلات احتمالی شکاف دندانهای جلویی
فاصله زیاد بین دندانهای جلو ممکن است فضای کافی برای بیرون آمدن دندانهای دیگر باقی نگذارد. این مساله ممکن است روی هم قرار گرفتن دندانها را نیز دچار مشکل کند. با متخصص بهداشت دهان و دندان خود صحبت کنید تا به شناسایی هر گونه مشکل و پیشنهاد راه حل کمک کند. ممکن است به یک متخصص ارتودنسی ارجاع داده شوید که مطالعات بیشتری در حوزه مشکلات تراز دندانها و فکها انجام داده است.
برای موارد پیچیدهتر نیز ممکن است به متخصص پروتز دندان یا حتی جراح فک و صورت ارجاع داده شوید. در صورتی که در مشهد سکونت دارید و فرزندتان دیاستم دارد میتوانید برای حل این مشکل به دندانپزشکی کودکان مشهد در کلینیک بارانا مراجعه کنید.
روشهای بستن فاصله دندان
بستن فاصله دندان ضروری نیست؛ به خصوص اگر شکاف، ناشی از عدم تطابق اندازه دندانها و استخوان فک باشد. اما اگر فرد بخواهد شکاف را برای زیبایی از بین ببرد، دندانپزشک میتواند به تعیین بهترین رویکرد کمک کند. برخی از این درمان ها که جنبه زیبایی و یا درمانی دارند عبارتند از:
کامپوزیت: از این مواد برای پر کردن فاصله و یا شکاف جزئی بین دندانها استفاده میشود.
ترازهای شفاف: به عنوان “بریسهای نامرئی” شناخته میشوند. ترازهای شفاف مجموعه ای از قطعات شفاف پلاستیکی با قالبگیری سفارشی هستند که روی دندانها قرار می گیرند و به آرامی آنها را حرکت میدهند.
از آنجا که هر دو روش کامپوزیت و ارتودنسی برای بستن فاصله بین دندانها رایج و پرطرفدار است؛ خیلی از افراد در دوراهی انتخاب بین یکی از این راهکارها قرار میگیرند. در مقاله ارتودنسی بهتر است یا کامپوزیت؟ این دو روش را از جنبههای مختلف با یکدیگر مقایسه میکنیم تا بتوانید بهتر تصمیمگیری کنید.
روکش: نوعی پوشش دندان ساختهشده از چینی یا کامپوزیت است. اگر شکاف کوچک باشد، میتوان از روکشهایی که کمی پهنتر از دندانهای طبیعی هستند برای پوشاندن آن استفاده کرد.
ایمپلنت: در موارد پیچیدهتر، بهبود شکل و عملکرد دندانها با ایمپلنت انجام میشود.
بریس: بریسها روی دندانهای جلویی ثابت شده و از نوارهای لاستیکی و سیم برای رفع دیاستم استفاده میکنند.
فرنکتومی: نوعی جراحی برای برداشتن فرنومی (دلیل ایجاد شکاف) است. این کار معمولاً قبل از بسته شدن شکاف با درمان ارتودنسی انجام می شود.
جراحی دهان: در موارد شدید، ممکن است نیاز به جراحی برای برداشتن دندانهای فرو رفته باشد. در صورت وجود مشکل در فکها یا بهبود شکاف با درمان ارتودنسی، جراحی میتواند مفید باشد.
در صورت نیاز به بستن فاصله دندان، به کلینیک دندانپزشکی بارانا در مشهد مراجعه کنید.
علائم دیاستم
تنها نشانه دیاستم وجود فاصله قابل مشاهده بین دندانها است. تشخیص دیاستم ساده بوده و دندانپزشک هنگام معاینه دندانها شکاف را تشخیص میدهد. همانطور که قبلتر توضیح دادیم یکی از دلایل دیاستم بیماری لثه نیز میباشد. اگر دندانها به دلیل بیماری لثه لق شوند، ممکن است فرد دچار شکاف بین دندان شود. بیماری لثه علائمی دارد که عبارتند از:
- لثههای قرمز روشن
- لثههای متورم و حساس
- خونریزی لثه
- عقب رفتن لثه
- بوی بد دهان
- لق شدن دندان ها
جلوگیری از ابتلا به دیاستم
دیاستم ژنتیکی قابل پیشگیری نیست؛ اما اقدامات احتیاطی میتوانند برای به حداقل رساندن احتمال بروز آن توصیه میشود. همیشه پیشگیری دیاستم ممکن نیست. با این حال، اگر عادات یا بیماری لثه دلیل آن باشد، میتواند رعایت بهداشت دهان و دندان به جلوگیری از دیاستم کمک کند.
- روزانه ۲ مرتبه مسواک زدن
- نخ دندان کشیدن روزانه
- مراجعه به دندانپزشک برای معاینه و تمیز کردن منظم
- اجتناب از مکیدن شست و کمک به کودکان برای ترک این عادت
- اصلاح رفلکس های نادرست بلع
عوارض فاصله بین دندان ها
وجود فاصله در بین دندان ها می تواند عوارضی را به همراه داشته باشد که در افراد مختلف شدت آن متفاوت است . در ادامه به بررسی این موارد می پردازیم:
۱. اختلال در تکلم:
یکی دیگر از مواردی که ممکن است به دلیل فاصله دندانی به وجود بیاید اختلال در تکلم است. وجود فاصله در دندان های جلو باعث گیر کردن زبان و مشکلات گرفتاری و تلفظی در هنگام صحبت کردن می شود. اگر این فاصله زیاد باشد تلفظ حروفی مانند س و چ با مشکل مواجهه می شود.
۲. افزایش احتمال پوسیدگی
وجود فاصله بین دندان ها باعث گیر کردن مواد غذایی می شود. اگر بهداشت دهان و دندان رعایت نشود به مرور زمان ذرات غذا یی باعث پوسیدگی دندان ها می شوند.
۳. تغییر فرم لثه
به دلیل فاصله بین دندان ها ذرات غذایی با لثه در تماس هستند. فشار وارده بر لثه در هنگام غذا خوردت باعث تغییر فرم لثه می شود.
۴. بوی بد دهان
فاصله دندانی در دندان های عقب می تواند منجربه بوی بد دهان شود. عدم دسترسی آسان، تمیز کردن دندان های عقب را با مشکل مواجهه کرده و ذرات غذای باقی مانده باعث بوی بد دهان می شوند.
نتیجه گیری
“دیاستم که بیشتر به عنوان شکاف در دندانها شناخته میشود، اغلب در بین دو دندان جلویی بالا رخ میدهد. در واقع، تقریباً نیمی از کودکان زیر شش سال دچار دیاستم بین دندانهای جلویی میشوند. این شکاف معمولاً تا قبل از هشت سالگی بسته میشود؛ اما اگر پس از بیرون آمدن دندان نیش و ثنایای دائمی بسته نشد به دندانپزشک مراجعه کنید. در صورت نیاز به دندانپزشک متخصص میتوانید به کلینیک دندانپزشکی بارانا مراجعه کنید.”
سؤالات متداول
شایعترین علت دیاستم، اندازه دندانها نسبت به اندازه استخوان فک است. اگر دندانها برای دهان خیلی کوچک باشند، ممکن است فاصله بین دندانها ظاهر شود.
بله راهها زیادی برای خلاص شدن از شر دیاستم وجود دارد. اگر بین دو دندان جلویی خود فاصله دارید. بریسهای جزئی یکی از روشهایی هست که میتواند به رفع مشکل کمک کند.
گاهی اوقات فاصله بین دندان ها می تواند باعث مشکلات گفتاری مانند سر زبونی حرف زدن شود؛ به خصوص اگر فاصله بین دندانهای جلویی باشد. درمان ارتودنسی همراه با گفتار درمانی میتواند به رفع مشکلات گفتاری کمک کند.
خیر این یک باور غلط است که نخ دندان می تواند باعث ایجاد فاصله در بین دندان ها شود. نخ دندان نه تنها باعث دیاستم نمی شود بلکه با کمک به افزایش بهداشت دهان خطر پوسیدگی و بیماری های لثه را نیز کاهش می دهد.
بهترین سن برای درمان فاصله بین دندان ها زمانی است که تمام دندان های دائمی رشد کرده باشند و در موقعیت ثابتی قرار داشته باشند. اگر دلیل فاصله دندانی مشکلات فرنوم باشد می تواند در سنین پایین اقدام به درمان کرد.